Así funciona la Central de Esterilización de Ourense: tecnología y trazabilidad para proteger al paciente

La Voz OURENSE

OURENSE CIUDAD

Trabajo en la Central de Esterilización do Hospital Universitario de Ourense
Trabajo en la Central de Esterilización do Hospital Universitario de Ourense

El servicio del CHUO procesa 70.000 entradas de material sanitario al año

09 ago 2026 . Actualizado a las 10:43 h.

La Central de Esterilización del Hospital Universitario de Ourense (CHUO) constituye uno de los servicios más relevantes para el funcionamiento de la actividad asistencial de la Área Sanitaria de Ourense, Verín y O Barco de Valdeorras. Se trata de un trabajo esencial, aunque poco visible, del que depende directamente la seguridad de los pacientes y el desarrollo de la actividad quirúrgica y asistencial de los hospitales. Ubicada en la planta sótano -2 del edificio quirúrgico del CHUO, desarrolla funciones fundamentales. Por una parte, procesa todo el instrumental empleado en las intervenciones quirúrgicas que se realizan diariamente en el complejo hospitalario y además se encarga de la esterilización del instrumental procedente de las consultas, de las unidades de hospitalización, de los servicios de urgencias, del 061 y de otros dispositivos asistenciales. Asimismo, suministra a los quirófanos y a las diferentes unidades hospitalarias material fungible estéril, como batas quirúrgicas, campos estériles, gasas o compresas.

«A magnitude desta actividade no servizo de esterilización reflíctese nos datos rexistrados durante o ano 2025, cando a central contabilizou preto de 70.000 entradas de material, o que supón unha media de arredor de 250 procesamentos diarios e da unha resposta axeitada ás máis de 19.000 cirurxías programadas e urxentes que se atenden anualmente a área cirúrxica do Hospital universitario de Ourense», señala Carmen María Aldemira Arias, supervisora de Área de Servicios Especiales. «Cada unha destas entradas corresponde a instrumental que debe seguir un exhaustivo proceso de limpeza, revisión, preparación, esterilización, control e distribución antes de volver estar dispoñible para o seu uso asistencial», añade.

Todo este proceso precisa de una estricta trazabilidad completamente informatizada que fue implementada en los tres hospitales de la área sanitaria ourensana (Ourense, Verín y O Barco de Valdeorras) con la puesta en marcha de un sistema de gestión integral y de la trazabilidad total hasta el paciente del instrumental susceptible de ser esterilizado.

Equipo de la Central de Esterilización do Hospital Universitario de Ourense
Equipo de la Central de Esterilización do Hospital Universitario de Ourense

«Esta implantación permite coñecer en todo momento a localización exacta e o estado de cada peza mediante sistemas de identificación por código de barras», destaca Christian Paradelo Rodríguez, supervisor del Servicio de Esterilización. La elevada tecnificación de este servicio requiere también un equipo de profesionales altamente cualificados y con una formación específica.  «O persoal desta central realiza un labor moi diferente ao desenvolvido noutras unidades asistenciais e desempeña un papel determinante na prevención das infeccións relacionadas coa asistencia sanitaria (IRAS), ao asegurar que todo o material utilizado cos pacientes cumpra os máximos estándares de seguridade e calidade», destaca Christian.

Una vez utilizado en los quirófanos, el instrumental es registrado, trasladado a la central, sometido a un proceso de lavado y desinfección a alta temperatura, revisado manualmente por profesionales especializados, preparado y empaquetado antes de su esterilización mediante autoclaves o equipos específicos de baja temperatura, según las características de cada material. Finalmente, se distribuye nuevamente a las distintas unidades hospitalarias preparado para su uso.

«Na central de esterilización hai varios controis para asegurar que todo o proceso realízase correctamente. Temos controis físicos que consiste en comprobar que os parámetros das máquinas son os correctos e a maiores temos controis químicos, que van insertados nos paquetes que acompañan ás caixas cirúrxicas, e uns controis biolóxicos para comprobar a eliminación dos posibles microorganismos que puideran sobrevivir ao proceso de esterilización». Carmen incide en que «todos estes controis asegúrannos que todo o material que sae da nosa central está preparado para ser utilizado nos quirófanos con total seguridade», subraya Carmen Hermida Fernández, enfermera del servicio.

Trabajo en la Central de Esterilización do Hospital Universitario de Ourense
Trabajo en la Central de Esterilización do Hospital Universitario de Ourense

Con el objetivo de continuar mejorando la capacidad de respuesta del servicio, se ha incorporado recientemente una nueva cabina de lavado, con una inversión de 220.000 euros, con capacidad para procesar simultáneamente hasta quince contenedores de instrumental quirúrgico. Esta actuación complementa los cuatro equipos de lavado ya existentes y los cuatro autoclaves de esterilización.

Esta incorporación fue acompañada de otras mejoras en las instalaciones, como la implantación de un nuevo sistema de extracción de vapores y la ampliación de la planta de tratamiento de agua de alta pureza, un recurso fundamental para prolongar la vida útil del instrumental y garantizar la máxima calidad de los procesos de esterilización. Esta obra reciente de acondicionamiento general de instalaciones supuso una inversión de cerca de 50.000 euros.

Antonio Araujo Pérez es el coordinador del servicio: «A instalación do novo túnel de lavado supuxo un gran avance para esta unidade porque ven substituír o traballo que farían tres lavadoras convencionais e ademais estas lavadoras termodesinfectadoras acadan o seu maior rendemento coa nova central de augas desmineralizadas de grande pureza recentemente instalada ao carón da central de esterilización». El coordinador destaca también la importancia de la instalación hace dos años de nuevos equipos de esterilización a baja temperatura para realizar procesos por medio de peróxido de hidrógeno, lo que supuso una inversión de 605.000 euros en los tres equipos instalados en los hospitales de la Área Sanitaria de Ourense, Verín y O Barco de Valdeorras. Asimismo, los Hospitales Públicos de Verín y Valdeorras han incorporado en los últimos años lavadoras termodesinfectadoras y máquinas de esterilización a baja temperatura.

La Central de Esterilización mantiene además una estrecha colaboración con los profesionales de Electromedicina para garantizar el correcto funcionamiento de un equipamiento altamente especializado, en un contexto en el que la renovación tecnológica resulta fundamental debido a la intensa carga asistencial y a la continua evolución de los sistemas de esterilización. La actividad de este servicio pone de manifiesto que detrás de cada intervención quirúrgica y de cada procedimiento sanitario existe un amplio conjunto de profesionales cuyo trabajo, aunque discreto y poco visible para la ciudadanía, resulta imprescindible para ofrecer una atención sanitaria segura, eficiente y de la máxima calidad.