Domingo Villar: «Tirei centos de páxinas porque sentín que non tiñan emoción»

«O último barco» trae a porto a Leo Caldas tras dez longos anos de silencio. Falamos co escritor no seu paraíso, as Rías Baixas. «Son un pesimista que nunca perde o sorriso», confesa


Preto da comisaría de Leo Caldas e do Eligio, o bar que este mes volve abrir as súas portas en Vigo para gusto do inspector lacónico e retranqueiro, nun café con vistas á Rosaleda, quedamos con Domingo Villar (Vigo, 1971) antes da saída de O último barco, que chega ás librarías o mércores, simultaneamente en galego (Galaxia) e castelán (Siruela). Sorriso pequeno e ollos melancólicos, o escritor, que vive en Madrid pero construíu o seu mundo literario nas Rías Baixas, é sobrio no vestir, agarimoso, dunha timidez que cicela a palabra e menos «valente», di el, que Leo Caldas.

-«Cando un escritor cala, está traballando», avanzou nunha entrevista en La Voz. Por que este tempo de silencio?

-[Silencio longo] Un sabe ben cando vai coller un barco, pero non onde o vai levar. Estiven moito tempo documentándome. Son un escritor cheo de dúbidas. Comecei a escribir O último barco e, contra o ano 2013, cometín o erro de dicirlles ás editoriais que tiña a novela case completa, e logo lin o texto e... No que escribín eu non achei esa emoción que, para min, é unha das cousas que distinguen un bo libro.

-Será a presión do éxito, de ter deixado o listón alto con «Ollos de auga» e «A praia dos afogados».

-Pero o listón máis alto está en min. O meu compromiso como escritor non é sacar un libro nunha data determinada, senón facer un libro do que me sinta satisfeito.

-Que ocorreu no 2013?

-Ese ano morreu meu pai. Eu líalle todos os días, e quedei sen frontón, sen contrincante. Tomaron o relevo miña nai, un dos meus irmáns, os meus dous fillos maiores... pero non era o mesmo. Así que pasei por un proceso estraño.

-Que achega escoitarse noutra voz?

-Eu estou afeito a iso, a ler o que escribo en voz alta, porque as razóns polas que detecto que un texto vale son máis musicais ca literarias. Morreu meu pai e comecei a escribir o libro de novo.

-Foron ao lixo moitos papeis?

-Desbotei centos de páxinas! Escribín a novela outra vez, traballeina e agora si estou satisfeito. Johan Cruyff falaba de que o difícil é xogar fácil, de que o fácil é dar un patadón e xa está. Na literatura hai algo diso. Hai que facer que ao lector que se desliza polo tobogán non se lle prenda a chaqueta.

-Non é doado darse a entender?

-Hai que poñer todos os andamios, e logo retiralos e facer que non se note. Eu vou escribindo á vez en dúas linguas. É complexo.

-«O último barco» comeza coa desaparición de Mónica Andrade, unha axudante de ceramista, e filla dun preeminente cirurxián vigués, que vai e volve todos os días de Moaña a Vigo. A novela sae á vez, o 6 de marzo, en galego e castelán. Escribiuna simultaneamente nas dúas linguas?

-Si, aínda que as cousas que me tocan máis por dentro sáenme en galego… Pero vivo en Madrid, a miña muller non é galega, é de Teruel, e a miña vida transcorre o 99 % en castelán.

-Por que unha novela de 800 páxinas?

-Non sabía a onde me ía levar o barco. Pero sentín que non podía ter a cadencia que quería en menos espazo. Foi a dimensión que me esixiu a historia, que está articulada en 150 capítulos curtos. Trato de facelos coma se fosen contiños. Son como dentes de serra, que, polo menos a min, permítenme avanzar con lixeireza.

-A presenza do pai ten forza e pouso na novela, pero dedícalle o libro á súa nai.

-Leo Caldas non ten nai… Eu dediqueillo a ela porque o merece, por razóns que todos os fillos compartirían. E porque no 2018, cando estaba para rematar o libro, o último pulo deumo pasar en Vigo tres meses en reclusión. Na casa, coas esixencias familiares e os rapaces, non era quen de rematar. O oficio literario necesita unha continuidade que a vida familiar fai difícil. Co apoio da miña muller, que quedou cos tres rapaces eses meses, vin para aquí a escribir. Este libro fala da paternidade, de pais e de nais, están Camilo e súa nai, Mónica Andrade e seu pai, Leo Caldas e o seu… Ten a paternidade e a soidade como presenzas e case estrutura da novela. Nas novelas policiais hai unha trama que acelera a historia, pero hai outras presenzas e ausencias decisivas.

-Vigo, o abeiro das Cíes.

-A paisaxe da ría. E aquí están tamén os artesáns da Escola de Artes e Oficios, o contraste das praias tranquilas co balbordo da cidade, e si, os pais, as nais e xente que está soa.

-As súas novelas, dixo, son no fondo cantigas de amor á terra.

-Si, cantos de amor a esta terra, a unha forma de ver e entender a vida.

-O seu corazón non voa do Morrazo...

-As Rías Baixas son o meu paraíso perdido, ao que non deixo de volver. Un pouco coma Ulises con Ítaca, eu regreso así, escribindo. É un sempre estar de volta.

-Leo Caldas é o álter ego de Domingo Villar? Diría, ao modo Flaubert: «Madame Bovary son eu»?

-Hai semellanzas e hai diferenzas, sobre todo na vida. El é un solitario, orfo, ten unha ex á que non esquece… Eu crecín nunha familia grande, somos catro irmáns, tivemos unha infancia formidable. Teño unha muller coa que estou feliz e tres fillos. Levo xa 25 anos con Bea. A Leo a vida azoutouno máis ca a min. El é máis tenaz, máis valente, non ten medo de seguir o instinto. Temos cousas en común: os dous traballamos na radio, el está en Patrulla nas Ondas, eu estiven na radio falando de gastronomía, de literatura, e fago de vez en cando os partidos do Celta en Radio Marca. E os dous nacemos e crecemos case nas mesmas rúas.

Un dos mapas que fixo o autor para «O último barco», cartografía na que descubrimos personaxes que cambiaron de nome na versión final da novela
Un dos mapas que fixo o autor para «O último barco», cartografía na que descubrimos personaxes que cambiaron de nome na versión final da novela

-Coinciden máis no carácter que nas decisións que tomaron na vida?

-Pode ser. Os meus amigos din que son un pesimista alegre. Eu póñome sempre no peor, pero cun sorriso. Digo: «Isto vai saír mal», pero fago brindes preventivos.

-O cerebral e o emocional tenden a equilibrarse nas súas novelas. Usa balanza?

-Eu trato de tomar distancia dos personaxes. Eles vanse debuxando a medida que falan e actúan. A novela policial ten unha transversalidade que ás veces tamén se dá por idades. Teño lectores que teñen 17 anos e outros maiores. Teño un lector, un notario catalán, que non me deixaba de escribir. Dicíame: «Que xa teño uns anos, déase présa!», e eu respondinlle: «Farei o que poida». Iso si que mete presión.

-A novela sae o día no que fai os 48, o 6 de marzo. Escolla ou azar?

-Xurdiu. Fago anos o 6 de marzo, o mesmo día que Ofelia Grande, directora de Siruela, a miña editora en castelán. Falando hai tempo, díxome: «Regalámonos o libro polo aniversario?» E falamos con Galaxia e pareceulles moi ben! Estou moi satisfeito de que O último barco saia o mesmo día en galego e en castelán e ao mesmo prezo.

-Os libros tecen vínculos dentro do libro. É algo que replica o que viviu na casa?

-O noso pai achegaba a narración oral. Escribía versos, era graciosísimo!, pero a miña nai foi a miña prescritora de lecturas. Ela deume a Vargas Llosa, a Delibes...

-Cales non o abandonarán?

-Son omnívoro. Gústanme Stevenson, Cunqueiro, Cormac McCarthy, John Irving, Muñoz Molina, Vázquez Montalbán, Andrea Camilleri, que naceu o mesmo ano que o meu pai e comezou a escribir tarde. Hai unha cousa que me obsesiona, e é a pouca voz que lle estamos dando á xente maior. Andrea Camilleri, que empezou a escribir cando tiña 75 anos, é a constatación de que nunca é tarde para brillar. O que vai deixar cando morra é una panoplia de historias marabillosas. Paga a pena ler cada liña que escribe. O autor siciliano que máis se ergueu contra a mafia foi el, e fíxoo como un vello, con naturalidade e liberdade.

-Esther Gómez, da libraría Moito Conto, contoume que algunhas das definicións das palabras que escolle como aperitivo para cada capítulo inventounas vostede.

-Saquei definicións do dicionario da Real Academia Galega, do da Española, do María Moliner e do Julio Casares, pero hai outras que as creo eu. O das palabras é un xogo, palabras polisémicas, con acepcións concretas e outras máis abstractas.

-Ten bo dente Leo Caldas. A gastronomía é tamén unha das súas debilidades?

-Meu pai facía viño. Na miña casa o ano non se dividía en primavera, verán, outono e inverno. Había a vendima, a floración, a purga, a poda, e así ían transcorrendo os anos, cos ciclos da viña. Empezando polo viño, a gastronomía vén coma un remolque. Eu son moi ousado na mesa!

-Cal é o segredo para facer un bo caldo?

-O segredo dun bo caldo é o mesmo que o dun bo libro, o dun bo instrumento musical… Dedicarlle o agarimo e o tempo que precise. É o que me gusta do meu oficio, e polo que escollín a Escola de Artes e Oficios como escenario da novela. Os escritores temos un oficio manual, que ten máis que ver coa artesanía que con outra cousa e que require cariño e tempo.

-E o caldo… espumalo ben!

-Si, si, iso di María na novela…

-Volve abrir o Eligio.

-Pechou porque morreu Carlos, pero abre de novo este marzo, alugáronllo a Leopoldo. Faime graza, porque me recorda a Vázquez Montalbán. En Casa Leopoldo comía sempre Pepe Carvalho.

-Xa citou dúas veces a Vázquez Montalbán.

-O primeiro que fixen cando escribín Ollos de auga foi enviarlle o primeiro exemplar a Anna Sallés, a súa viúva. Eu non a coñecía, pero mandeille unha carta na que dicía: «O seu marido ten moita culpa de que eu escribise este libro».

-Segue sen estado no WhatsApp?

-A ver… [mira o móbil]. Estou sen estado.

-Estase mellor sen estado?

-Non sabía que iso se cambiaba, hahaha.

-É inseguro?

-Si [move a cabeza para os lados, como collendo ao peso as dúbidas], si…

-Inseguro pero decidido?

-Sempre penso que as miñas cousas poden estar mellor. O que é marabilloso é saír da cova na que estiven e ver que hai xente ao outro lado querendo ler o que escribín. Un soño que tiña eu era vivir da literatura. E vivo da literatura. Non fago outra cousa que escribir, e andar polo mundo adiante promocionando os meus libros, que é un xeito de promocionar a miña terra, e iso si que me gusta, moito!

-A novela fala de pecado e redención, e ten un grande protagonista, o tempo.

-A novela fala das cousas que se deixan. Ás veces, un cre que deixando as cousas sen atender vanse arranxando soas, pero moitas veces, se se deixan, podrecen.

-A casualidade pode ser crucial. Diso tamén fala «O último barco».

-As mellores cousas que me pasaron na vida foron por casualidade. Tropezas cunha persoa, cambias o teléfono e convértese no teu compañeiro ou compañeira de vida para sempre, dun xeito asombroso.

-Coa novela tamén invita a pensar no terror que vive máis preto.

-Ás veces tes o monstro preto e non o ves; é algo que sucede constantemente. O peor é cando o monstro está dentro da casa.

-É un libro de segundas oportunidades.

-E de últimos barcos...

-«O último barco» ten intención de derradeiro, de caso final para Leo Caldas?

-O que non hai é compromiso de próximo libro. Seguirei escribindo. Xa escribía cando ninguén me publicaba, como o ía deixar? Sempre fun un rapaz fantasioso, e hai unha forma de canalizar a fantasía que é a literatura. Cando a fantasía oral che pon colorado, sempre podes seguir cun lapis e un papel. Coma unha forma de soñar esperto.

 

«O ÚLTIMO BARCO»

DOMINGO VILLAR

EDITORIAL GALAXIA PÁXINAS 785 PREZO 22,75 EUROS

PRSENTACIÓNS

  • Vigo Escola de Artes y Oficios, 7 de marzo
  • A Coruña Moito Conto, día 12
  • Ferrol Casino Ferrolano, día 13
  • Santiago Cronopios, día 14

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
20 votos
Comentarios

Domingo Villar: «Tirei centos de páxinas porque sentín que non tiñan emoción»