Tenía solo 14 años cuando se convirtió en la operaria número 802 de la fábrica de Goday
10 mar 2013 . Actualizado a las 06:52 h.Hace ya más de medio siglo que cerró la fábrica de Goday, en un momento en el que empezaba a decaer la potencia conservera en la que se había convertido A Illa. «Había cantidade de fábricas. Alí onde estaba a de Goday había Campaneiro, Francisco Otero, Genaro, Rial. Despois máis para adiante viña a de Gil, viña unha que lle chaman o fabriquín, que é alí no muelle. Despois había a de Paquito, e a de Alipio, que está de almacén de construción. Había moitas, agora desapareceu todo. É unha pena». Goday fue de las primeras en cerrar, pero tardó lo suficiente para que Elvira Nieto comenzase allí su vida laboral. Claro que tuvo que hacerlo muy pronto. Con solo catorce años empezó a trabajar, y allí siguió hasta que cuando tenía 18 cesó la actividad. «Esa foi a pena», dice Elvira, que después trabajó en otras fábricas, pero «moi distintas». En Goday, «pagaron por min, do 55 ao 58, 821 días, que non é pouco, e qué ben me viñeron».
El mundo laboral era muy diferente en aquel entonces. «Por traballar traballabamos en todas as fábricas, cando non había nunha iamos para outra. Cando tocaba a brúa, alá iamos. Pitaba a sirena para todos, para quen quixera ir». La de Goday, recuerda, era la que más gente tenía trabajando. «Aínda viña xente de Rianxo. Cando había mal tempo había por alí uns caseríos e quedaban alí ou viñan para as nosas casas».
Aunque había que hacer un poco de todo, Elvira solía trabajar en la engomadora. Pero en Goday «había máquinas de todas as clases». Allí hacían los envases -«os únicos que viñan feitos eran os grandes de cinco quilos»-: «Cortábase a folla, que xa viña marcada, os latóns, os ovales, outras que eran cuartas, todo viña marcado. Despois había catro ou cinco mulleres ou seis a dobrar as pestanas, a dobrar e a soldar para que non perderan o aceite. Nesa nave só había maquinaria, despois noutra nave había unhas mesas pequenas nas que se traballaba o berberecho, a pota, ás veces chopo». Había también «unha mesa a todo o longo na que tiñan as parrillas. Alí era onde emparrillábamos e metiamos o peixe, que de alí ía para os carros e de alí para o forno -o tostador lle chamabamos- a fritir. Despois poñíase todo nunha ringleira nunha mesa e a xente toda a empacar. Había outra mesa grande para aceitar, e despois xa se pasaba a unha máquina para tapar. De alí para o tostador e darlle baño. Agora non se frite, pero antes fritíase todo e todo se facía a man».
Tendrían que pasar muchos años y cambiar el siglo y el milenio para que el solar donde estaba entonces Goday se convirtiese en el eje administrativo y cultural de A Illa. «Onde está agora o Concello e onde están os pisos había unha rúa, e a un lado estaba o número un, o número dous, o número tres. En cada sitio deses tiñamos unha cousa. No número un estaba a folla que ía despois para o vacío. No número tres era para onde levabamos as latas para o tostador, para darlle baño, e alí limpabámolas e encaixonabámolas. E despois ían para o número cinco, que era onde se almacenaban todas ata que houbera o pedido».
En la nave que ahora A Illa ha convertido en centro de interpretación de la conserva se hacían entonces las latas y se envasaba el producto. «Despois noutra parte estaba a caldeira, os tostadores, a balsina, que eran unhas piletas grandes onde se cocía o marisco e o peixe. Había mulleres na balsina, mulleres para pasar. Moitas mulleres traballaban». También ella lo hizo, primero en Goday, y después compaginando el trabajo en otras fábricas con el marisqueo.
Todavía hoy, cuando entra en la fábrica a la que llegó siendo una chiquilla se desatan multitud de recuerdos. «A primeira visita era esta -dice apoyándose en el vidrio del recibidor-. ?Ochocientos dos?. Ese era o meu número. Aquí estaban os escribentes e, ao entrar e ao saír, ao volver entrar e ao volver saír, sempre a dar aquí o número». Unos pasos más allá, ve las parrillas. «Cando había moito traballo viña o encargado, ?mete a marcha?, ?mete a marcha?, e empezabamos todas a cantar e a bulir», dice con un toque de nostalgia en su voz.