Tempo de cocidos

Francisco Ant. Vidal
FRANCISCO ANT. VIDAL LINGUA PROLETARIA

BARBANZA

bernardo codesido

Sabemos cando sentamos á mesa pero non cando imos erguernos, porque quen o inventou debía ser un bo conversador, amigo de falar sen présas, para rematar coas meixelas vermellas e os ollos choscos

21 feb 2026 . Actualizado a las 05:00 h.

Coma todos os anos, febreiro é tempo de cocidos. Grupos de amigos, familias, clubs, asociacións e pandas ou cuadrillas xa temos programada a nosa xuntanza para desfrutar do noso prato estrela. Sen saír de Barbanza podía citar tantos restaurantes que o teñen no seu menú, que non me chegarían as cincocentas palabras deste artigo para reseñalos.

Ninguén está de acordo coa orixe do cocido, se vén dos celtas ou dos suevos, e todo son contos, lendas e mitos; e eu, coma calquera, tamén teño a miña hipótese, que o cocido naceu para darlle saída ós excedentes da despensa no mes máis mortífero do ano, cando o corpo necesita calorías antes do obrigado xaxún da Pascua, e as amas de casa repañaban co que quedaba en artesas e arcóns para gorentar o corpo. Por iso admite todo tipo de carnes, de vaca, de porco e de ave, salgada, fresca ou curada, chourizos, androllas ou botelo, orella, morro e rabo: alegría alegrote, que anda o rabo do cocho no pote; verduras, legumes, patacas ou castañas e fariña ben amasada para facer o bolo do pote, que pola parte de Mazaricos presumen de facer o mellor do país. Vamos, iso que noutro tempo se coñecía como o cocido do crego. Todo ben regado con un bo tinto da casa, que por aí pola parte de Cespón non o teñen nada malo. E como en todo restaurante que se prece, como se facía nas casas, o caldo debe tomarse por encima, para asentar o corpo. E logo as sobremesas con orellas, filloas ou melindres, antes da copiña de herbas, para axudar a unha boa dixestión de camiño para tomar unha reparadora sesta, que despois de tanta manduca é o que mellor senta. Pero se o temos que encadrar nunha época artística, sen dúbida, o cocido é unha obra propia do Barroco.

Segundo don Álvaro Cunqueiro recomendaba, hai que tomalo con calma. Sabemos cando sentamos á mesa pero non cando imos erguernos, porque quen o inventou debía ser un bo conversador, amigo de falar sen présas, para rematar coas meixelas vermellas e os ollos choscos.

E sendo un prato universal, dende o cocidito madrileño ao montañés de Cantabria, da ola xitana de Murcia ao maragato de León, cada quen faino ó seu xeito. Sen saír de Galiza nótanse as diferenzas entre un da montaña e outro da beiramar, entre un de Ourense e outro de Noia.

Picadillo, que ademais de bo bandullo presumía de ter bo gusto para iso da comida, cando poñía o mandilón, distinguía entre o cocido triste e o cocido alegre, o primeiro escaso de carnes e o segundo moi cargado de todo e incluso de elementos que hoxe en día nos parecen unha atrocidade, como mesturarlle pementos morróns e verdes, remolacha e leituga. Eu só distingo entre o cocido como tal e o light, ou o que se vén chamando lacón con grelos, que de lixeiro non ten nada pero engana ós dietistas.

Nos últimos tempos o cocido parece limitarse a carnes de cocho con grelos e patacas, tal vez por iso, mentres que na provincia da Coruña se perderon case cinco mil granxas de vacún nos últimos dez anos, creceron as de porcos en máis do cincuenta por cento, co que queda claro de por onde andan os gustos do noso padal.