Do Ferrol da miña mocidade recordo moitos practicantes, empezando por dous dos que xa falei: don Paco, fronte á porta do Arsenal, que o mesmo poñía unha inxección, que sacaba unha moa ou curaba unhas purgacións; e Plácido Buyo, na rúa da Igrexa, enriba da confitería El Ideal, que, sendo eu neno, me pinchou un millón de veces para fortalecerme con fígado de bacallao, calcio e redoxón forte. Pero no centro estaban tamén Gonzalo Carballido, que traballaba na Casa de Socorros do Hospital de Caridade; Julio Varela Franco, Basilio Baamonde, Cristino Menos Peña, Toñito, o da rúa Magadalena, perto de Herrera; Máximo, tamén na rúa Magdalena, á altura do Ateneo; Varela, en Amboaxe, onde estivo o OAR? Cando Varela enfermou e se puxo a morrer, médicos de Ferrol consultaron con algúns colegas de Santiago, que viñeron a casa do practicante para ter unha xuntanza cos ferroláns. Estaba presente o médico De Cal Caliño, mais como amigo de Varela que como galeno, pero alguén, por cortesía, lle preguntou o seu diagnóstico, e Caliño respondeu: «apendicitis». Ninguén o tivo en conta, pero os resultados das análises demostraron que Varela tiña apendicite.
De Ferrol Vello eran Lema e Grandal, e en Esteiro coñecín a Alejandro Moreno, Aguirre que traballaba no Dispensario da rúa do Sol; e Santiago, o do Campón, que ía sempre en motocicleta.
Practicantes cos que tiven relación foron o meu amigo Deza, que se fixo podólogo e tiña a consulta na rúa da Igrexa, fronte a Amador; o meu amigo Felipe, da Porta de Neira, que era un santo e ía aos campamentos dos xitanos para atender as mulleres no parto; e Felipe Rego, que era falanxista e casou coa miña curmá Cheres. Cando fun ao Inferniño para ver boxear a González Dopico, Vilela e outros rapaces do ximnasio de Joaquín Alejos, quedei pasmado ao velo arbitrando un par de combates.
Pero hoxe sinto moi vivo o recordo de Suso Abad, o fillo de Viva Aranga, que cando meu pai tivo un infarto e o doutor Mejuto nos dixo que non o superaría, veulle poñer unha inxección, ás dúas da mañá, afectado, porque lle tiña moito aprezo, e nin sequera nos quixo cobrar. Pero meu pai espertou bocexando, viviu seis anos máis e o 20 de xullo de 1969 puido ver a Neil Armstrong camiñando pola lúa. Meu pai, consciente do privilexio que supuña ver aquelas imaxes, pasou moito tempo ante o televisor -cunha man diante por se a Jesús Hermida lle escapaba a cabeza-, e logo, emocionadísimo, foinas comentar con outros vellos na partida de tute que tiñan, todas as tardes, no campo de Batallóns. Volveu amoucado: mofáranse del por crer aquela argallada dos americanos, e, por moito que argumentara, non conseguira convencelos.
Foi a primeira vez que oín negar a chegada do home á lúa, despois xa vin moitas reportaxes sensacionalistas que demostraban a truculencia das imaxes. Armstron, que ademais de intelixente e discreto era home con gran sentido do humor, nunca as comentou e na única entrevista que concedeu, hai un ano, dixo que, antes ou despois, alguén volverá á lúa e atopará a cámara que el deixou.
A NASA regaloulle a Franco un anel que levaba engarzada unha pedra luar, do grandor dun diamante. Cando Franco morreu, alguén tentou vendelo a un museo de Londres. A Embaixada actuou e hoxe o anel está nun museo español.