Xa falei de cando os mozos ferroláns que ingresaban na Escola Naval Militar, en canto tiñan coñecemento do aprobado saían, uniformados, a dar voltas e voltas pola rúa Real, entre as prazas de Armas e Amboaxe. Ao evocar aquelas imaxes, dos futuros gardamariñas, rindo felices, lucindo o uniforme, saudándose dun lado a outro da rúa, coas noivas ao lado, tan ledas coma eles, resúltanme divertidas; pero recoñezo que, daquela non era tan comprensivo e percibiáas máis como mostra de vaidade que de inxenuidade. Para min e os rapaces que, coma min, pertenciamos a familias non adictas ao Réxime, eran uns cerillitas fachendosos. Así de claro.
Home, guapos estaban, que os uniformes favorecen e dan empaque. Contáronme dun cabo reenganchado, que un día ascendeu a cabo primeiro e cando puxo chaquetilla e viseira, chegou ao barco, teso como unha vela, mostrouse aos mariñeiros e, acariñando o galón amarelo, díxolles: -«¡Ata eu mesmo me respecto!»
Tamén algúns dos aprobados na Mariña Mercante saían a dar voltas pola rúa Real co uniforme, pero eran outra cousa, un quero e non poido. O oficial da Mercante, aínda que mandase un gran barco e gañase moitos cartos, non deixaba de ser un traballador; o da Mariña de Guerra gañaba menos, pero formaba parte da columna vertebral da Patria. Nós, os rapaces de familias non adictas ao Réxime, por moito que nolo repetisen nas escolas, non o criamos; pero eles si. Nós pensabamos que os exércitos non sostiñan a Patria, senón a Franco e a dictadura; pero eles non. E como nós viamos os mariños, verían aos outros militares nas cidades con Academias.
Coido que ningunha institucion española se democratizou tanto coma o Exército. O cambio percíbese nos actos con presenza de militares e civís, nos que a convivencia resulta verdadeiramente doada e grata. Eu acúsome de manter demasiado tempo unha actitude cortés pero distante con mandos de Ferrol, que me ofrecían cordialidade. As miñas reservas eran inxustificadas e discúlpome por elas. A mesma experiencia tívena, recentemente, cos de Infantería no Museo do Exército, en Toledo, nunha exposición de homenaxe a Mingote, na que participei. Tan cómodo me sentín, que doei o debuxo ao museo; e velaí estou -¡quen mo diría!-, no Alcázar.
As prevencións non viñan dun resentimento, que nunca sentín, senón da memoria. En xullo de 1976, no primeiro Goberno presidido por Adolfo Suárez, cando o Consello de Ministros discutía o texto da que sería Lei para a Reforma Política, o xeneral De Santiago, vicepresidente primeiro, ausentouse disgustado. Alfonso Osorio decatouse, foi tras el e preguntoulle. O xeneral díxolle que, como home procedente do tradicionalismo, entendía que se o poder vén de Deus, non podía aceptar o principio da soberanía popular. Osorio explicoulle que os máis ilustres pensadores da doutrina tradicional española entenderon sempre que o Rei ten unha soberanía delegada do pobo, a quen Deus transmite o poder. Convenceuno, pero era un sentir xeralizado na xefatura militar.
En marzo de 1976 chegaban ao castelo da Palma, para cumprir a condena imposta no consello de guerra, dous membros da Unión Militar Democrática, os capitáns Xosé Fortes e Martín Consuegra. O comandante ao mando, o mugardés Juan Sardiña, tratounos con respecto, axudounos a resolver os problemas de alimentación e procurou facerlles a estadía o mellor posible. Non puido evitar que se duchasen en auga fría, porque houbo que esperar o ingreso de Tejero para que se dese orden de adecentar a estancia e poñer unha caldeira nova, de butano. Anos despois, Fortes, xa rehabilitado e con grao de coronel, veu a Ferrol e quixo durmir na residencia de oficiais. Preguntou se había habitación, e o suboficial que o atendeu respondeulle que si. Ao pouco volveu cos ollos nos pés, pedindo desculpas porque errara e non había ningunha disponible.
siro@siroartista.com