Unha entretida viaxe en tren co home que soñaba coa Terceira República
09 jun 2013 . Actualizado a las 07:00 h.A hora e media de tren que separa Santiago de Vigo faise curta falando co presidente da Real Academia Galega. «Sempre digo que pensaba tanto en estar á fronte da RAG como en ser presidente de Tailandia -di Xesús Alonso Montero (Vigo, 1928)-, o que si teño soñado é que presidía a Terceira República». O que segue é a versión abreviada dunha longa conversa itinerante.
-Xa pasou o follón todo das eleccións na Real Academia. ¿Recuperou a súa vida normal?
-Volvo ser o cidadán que era. Teño 84 anos e medio e cinco libros enriba da miña mesa que quero terminar de escribir. Dous son en castelán, un sobre Antonio Machado e outro sobre Tomás Navarro Tomás, ao que chamabamos O Capicúa, un famoso filólogo, un home que foi dunha lealdade á causa da República na Guerra Civil como non se dá outro caso. [O tren avanza].
-¿De Machado non se dixo todo?
-Falta unha cousa: contar que o lemos grazas a un falanxista, Dionisio Ridruejo. Quería ver en que medida a Falanxe non se asañou con Machado. De facelo, quedarían sen nada. Como poeta terían a Pemán e, como prosistas, a Eugenio Montes e a Álvaro Cunqueiro, que todo hai que dicilo. [Ri].
-E traballa en tres libros máis.
-Un sobre o soneto en Galicia e outro sobre o bou Eva. ¿Sabes de que vai? [O tren vai lixeiro. A voz de Alonso, gran narrador, séntese en todo o coche, queiran os viaxeiros ou non].
-Nin idea...
-O 23 de abril do 37 escondéronse nun bou, o bou Eva, que había no Berbés, en Vigo, dous republicanos fuxidos, curmáns de Castelao, catro comunistas e tres socialistas. Delatáronos cando estaban na sala de máquinas. Os falanxistas, os xendarmes e a Garda Civil meteron unha mangueira nun alxibe para afogalos pero... [Chega o revisor a picar os billetes].
-¿E morreron afogados?
-Escoitáronse oito tiros e, logo, o noveno. Teño a certeza de que un deles mata a todos, incluída a súa muller, e logo mátase el. Non se entregan porque saben que van ser torturados. É unha historia terrible, un suicidio colectivo que non sucedeu en ningún outro lugar durante a Guerra Civil. [Os pasaxeiros do tren a Vigo seguen atentos ao relato].
-¡Que historión! ¿E o quinto libro?
-O Beatus Ille de Horacio nas letras galegas, que afonda nas traducións, nas imitacións...
-¿Que anda a ler?
-Rematei o libro de Preston sobre Carrillo e o de Santos Juliá sobre o camarada Javier Pradera. E cando releo, unha vez máis, o Quijote. Madrugo moito e tomo dúas drogas: La Voz de Galicia e El País. E mentres leo tomo unha torrada de pan con café. [Chámano por teléfono. Home meticuloso, anota cun boli na axenda].
-¿Aínda escribe a man?
-Raimundo García, Borobó, dicía que era o último de Filipinas porque tampouco escribía a máquina. Agora, o último son eu [mostra o calo no dedo]. O artigo para a Voz mecanografíao a miña muller.
-Pois xa ten mérito, despois de tantos anos...
-Ten. O resto pásamo un fillo.
-¿Cantos netos ten?
-Tres da filla menor e dous do maior. O único que non ten é o segundo que, como sabes, é guitarrista de flamenco, Cuchús Pimentel. Vive en Palma. Claro que igual ten fillos bravos... [ri a escachar].
-E así que soña con ser presidente da República... [«Tren con destino Vigo. Próxima parada, Vigo-Guixar», avisa a megafonía»].
-Si, pero penso que xa non vou ser [ri]. Temos un grupo de republicanos e, medio en broma, fixemos socio de honra a Urdangarin, que traballa máis ca nós pola República [gargallada]. [O tren chega puntual á estación anunciada. Unha señora ponse de pé e fálanos: «Moitísimas grazas pola conversa. Foi unha viaxe moi entretida. Eu traballo na panadería Sánchez, de Sanjurjo Badía». Baixamos. Fin da viaxe]. ¿Tómaslle unha tónica?
nacho.miras@lavoz.es