Camiñando por Ourense detívenme ante os misterios da Canella Cega, un apracible recanto situado na zona sur do casco vello. Era o lugar preferido de José María Pérez Álvarez, Chesi, falecido estes días. Nesa rúa sen saída, inadvertida para moitos, o espírito da cidade semella coller rumbo cara ao alén, como pedindo a intervención dun milagre. Así o lembra o escritor na peza inicial de La última patria, o volume onde reuniu os artigos publicados en Faro de Vigo que lle dedicou á xeografía sentimental auriense. A primavera do ano pasado, mentres falabamos un intre na praza do Correxidor, confeseille que me inspirara nalgunha das súas lembranzas —detalladas no libro— para compoñer a memoria do protagonista dunha das miñas novelas. E logo, levado polo entusiasmo, insistín no moito que me prestaran os relatos de Los años borrosos, louvando ese carácter de literatura esculpida palabra a palabra que caracteriza toda a súa obra. Recordo que non tardou en desviar o tema da conversa, esquivando con timidez uns aplausos que non quixo escoitar na súa totalidade, coma se un mestre capaz de escribir Nembrot ou La soledad de las vocales non os merecese de verdade. Os grandes, pensei entón, son así. Foxen dos eloxios e viven instalados na pelexa da autoesixencia, onde non proceden as aclamacións e apenas cabe o individuo fronte á epifanía da palabra escrita, sentado en soidade ante o teclado.
Chesi fuxía con frecuencia polo casco vello de Ourense: un enclave do universo onde os indíxenas, nalgún momento das nosas vidas, acabamos convertidos no cuarto integrante de A esmorga, entre a bebedeira gozosa e o sinistro existencial. Cousas da xenética e do influxo blancoamoriano. Ademais de deixarse sorprender polo impasse parisiense da Canella Cega, gustáballe tamén o recollemento da praza da Madalena, onde intuía o esplendor dun verán inextinguible: quizais o que sobrevive no recordo de todas as infancias. Na fonte da praza do Ferro, con percepción máis lutuosa, vía pingar a auga do pasado matinando no Borges que sinala o incesante desgaste ao que nos somete o tempo, ata matarnos. Alí rematei o meu paseo, tomando un café baixo o amparo dos soportais. Coido que para escorrentar a tristura comunal á que sempre nos condena a partida dos imprescindibles: eses brillantes flâneurs, coma Chesi, que nos revelan coa súa pluma en garda a alma recóndita dos lugares que amamos.