FRANCISCO FERNÁNDEZ DEL RIEGO
25 oct 2000 . Actualizado a las 07:00 h.Alá polo ano 1914, Azorín actuaba como deputado no Parlamento de Madrid. O daquela ministro de Instrucción Pública interviu na sesión plenaria, amosando o minguado concepto que lle atribuía ós intelectuais. Azorín protestou berrando que as súas palabras constituían unha indignidade. Fíxose eco Unamuno do ocurrido, e escribiulle ó seu amigo levantino, solidarizándose coa súa postura. A vida é misión Comezaba preguntándolle se coñecía unhas páxinas, que dicía marabillosas, do patriota e revolucionario italiano Giuseppe Mazzini. Tratábase das que, na súa Note autobiografiche, fala da tempestade da dúbida que o asaltara en Londres en xaneiro do 1837. Páxinas nas que están aqueles seus conceptos sobre que a vida non é contemplación, nen expiación, nen goce, senón misión. Para o profesor de Salamanca era das cousas máis intensas, máis ímtimas, máis profundas, que se escribiran en lingua humana. Escribiunas Mazzino cando o acusaban de querer facerse dictador e de ser un soberbio. E el atopábase mergullado nun letargo de melancolía e enfraqueceu. Ó envolvelo a tempestá del dubbio entreollou, por un momento, a vellez da alma isolada e o mundo deserto de todo consolo para el. Unamuno confesáballe a Azorín que tamén coñecera a tempestade da dúbida. Pero non xa cos caracteres tráxicos con que a coñeceu Mazzini. Pensou tamén Unamuno moitas veces como Mazzini pensaba, na final eficacia das súas prédicas e censuras. Dubidaba de si con elo podería acadar algún sentido moral para o seu pobo. Reflexionou nos movis que apoñerían á súa conducta os que non concebían senón mártires babecos, desgraciados que se entregaban gostosos á suprema abnegación. Dicía o escritor vasco que remexera na súa conciencia o que lle pediran o que enxamáis se satisfán co que lles dan. Sostiña que ninguén fora máis agre censor da súa obra que el mesmo. E ó se defender dos que, cos seus consellos, tentaban a perda da obra, da misión que era de todos, seguía a dubidar. Necesitou de toda a firmeza que lle dera a súa caste para non cambelear e caír algunha vez no ineficaz acenamento teatral. Pero, altivamente, engadía que as máis desas dúbidas foránselle disipando. Despois dunha conferencia que pronunciou no Ateneo de Madrid, alentou satisfeito, contento dela. Convencido da súa eficacia cando soupo que os políticos profesionais a disputaban como un acto de tolería. Cando lle dixeron que Maese Pedro, o supremo mestre dos carteristas _dos que toman carteiras_, dixera del que estaba tolo, alentou con alivio. Sentiu daquela a firmeza da súa razón. E sorriu dos que se rían cando Maese Pedro se puña en pé e se dispuña a falar. ¡Que fale, pois, que fale! E Unamuno volveu de contado á cela do seu manicomio, do seu fogar, da súa cátedra, a seguir cultivando a súa tolería, a súa extravagancia. Seguir escribindo Aconselláballe entón a Azorín que seguise a escribir o que pensaba, e que deixase a eses desgraciados que falasen sen ter pensado. Advertíalle que a súa pluma honrada sería en tódalas circunstancias futuras ben máis elocuente que as linguas de aluguer deses desditados. Esas linguas que falan despois de ter feito bolo e encuspiñado o codelo da esmola.