FRANCISCO FERNÁNDEZ DEL RIEGO
11 abr 2001 . Actualizado a las 07:00 h.Cada século nace co seu signo escrito na fronte. As cousas que nel han suceder non hai poder que as torza. Non é que creamos en números estelares, nin en nada semellante á astroloxía. As nosas observacións baséanse nun sinxelo empirismo. Cando un viviu unha vida longa e pensou algo sobre a historia, pode predecir en certo xeito o que pode pasar. Ou o que é máis probable que pase. O mesmo que o pegureiro que examinou a cor do solpor ou ollou o rumbo das nubes viaxeiras, pode asegurar como será o día seguinte. Houbo xentes que, no noso tempo, sentiron nostalxia do poder áureo e a forza cesárea. Un estado de ánimo anubado de tristura. Algo semellante ao que pesaba como un chumbo sobre a Francia romántica. Foron moitos europeos os que, como Alfredo de Vigny, viviron «alimentados de boletíns do Emperador». Os que tiveron «sempre perante a ollada unha espada núa». E despois, fatigados da loita, ou case sen ter loitado, bateron con que Europa envainaba a súa arma, e renunciaba a se meter en aventuras perigosas innecesarias. Pero non importaría que ante os ollos destes europeos se pechasen os horizontes aínda máis. Perderíanse tódalas esperanzas. Tódalas cousas, as ansias e as ideas, a economía e a natalidade, seguirían en marcha implacable cara o destino que o noso século trouxo indeleble na súa fronte. Caíu Napoleón. Conxuráranse contra el todos: os ingleses, que en tantas cousas serviran de ideal da revolución. As vellas monarquías do antigo réxime. A Rusia zarista e demais autócratas. Por embaixo das apariencias dezaoitescas, bulía un mundo impreciso e caótico. Pero que tiña unha misión que cumprir e que pugnaba por realizala, mellor ou peor. Mozos que soñaron pola victoria e non chegaron a loitar por ela. Vellos veteranos de mil batallas. Os beneficiarios do orde revolucionario de cousas. Os poetas e os pensadores. Ninguén se conformaba cunha volta ó que estaba morto. A vida seguía. E da vida enchíanse aqueles países que se empeñaban en detela. Atopaban no seu seo a mesma mocidade insatisfeita. Os mesmos veteranos desenganados. Os mesmos pensadores e poetas inquedos. E os faiscazos da nova idea, da que fora levada en triunfo polo César, e que cunha derrota material e masiva se esmagou. Non importou en último termo á historia do século XIX que Napoleón fora vencido. Porque nunha serie de revolucións fíxose de cada vez máis liberal e non houbo país que deixara de selo. A inquietude do noso século era unha inquietude social e revolucionaria, e ninguén podía ignorala. Existiu a combinación desta fórmula cun cesarismo clásico. Pero en calquera caso, o século non podía prescindir desta inquietude. O XIX tivo un mito ó que bautismou liberdade. Nada importou que a tricolor revolucionaria fora nun momento e de súpeto arriada ante a bandeira branca do pasado. Porque o pasado para vencer tivo que se aliar cun liberalismo máis radical para chegar a Waterloo. Despois de Waterloo quedaron abertas, baixo a calma aparente, formidables interrogacións. A resposta foise ollando á luz dos faiscazos de 1830, 1848... Porén os camiños do século vinte comezaron a se endereitar cara novos horizontes. Xurdiron os fascismos destruidores da idea de Europa. Coa derrota das forzas deletéreas que tentaban o dominio das terras e as conciencias, remaneceron as ilusións de liberdade. Houbo que vencer moitos atrancos na carreira liberadora. Pero nos últimos tempos da centuria, foise conformando unha anovadora realidade europea, que o milenio recén nado ten que desenvolver.