Á beira do Neckar, mesmo debruzada enriba do río, coas polas dos salgueiros desmaiadas contra o espello da auga e os cisnes a cruzar por riba de nós coma hidroavións, está a torre do poeta: a casa do mestre carpinteiro que en 1807 o acolleu na súa enfermidade e onde o autor de Hiperion e dos desacougantes Poemas da loucura viviu os derradeiros 36 anos da súa vida, prácticamente fóra do mundo. É unha edificación levantada sobre unha primeira estrutura medieval, con importantes engadidos de finais do século XVIII, que consta dun corpo central que a caracteriza, planta octogonal, alzada coma un mirador, onde seica habitaba o poeta.
Hölderlin é sen dúbida un dos grandes símbolos, case me atrevería a a dicir fetiches, do romanticismo alemán, e a sua residencia en Tubinga, a patria dos suavos, un dos lugares de peregrinación para os amantes das letras universais («letraferidos», dise agora, palabro que non me gusta nada: ¿feridos de que?). A torre ardeu en 1875, aínda que foi reconstruida respectando básicamente a súa estrutura, e seica xa daquela se presentaba aos visitantes coma o espazo mítico, territorio particular do poeta. «Un dos nosos», segundo confesaba Álvaro Cunqueiro en 1950 a un seu amigo. «Vainos Hölderlin mellor que Virxilio, que era no fondo unha melancolía insondable. Nós, os celtas», escribe o de Mondoñedo, «podemos ser unha Grecia, outra eterna Grecia. Unha vida vagabunda ten tamén a súa arquitectura. Hólderlin amosouno».
Da man de Johannes Kabatek, embaixador da cultura e as letras galegas nas universidades alemanas (agora a piques de desembarcar na cátedra de Zurich), achégome aos textos do alemán traducidos polo autor galego. Os primeiros poemas versionados por Cunqueiro, a partir de traducións francesas, son de principios dos anos 30, na revista Nós, pouco antes das primeiras versión de Luis Cernuda en castelán, bastante antes das primeiras traducións ao portugués (1943), e dez anos despois de que Carles Riba o presentase en catalán, en 1921. Aquilino Iglesia Alvariño coñecía a obra do poeta, e algúns textos seus, dous poemas, aparecen tamén na Musa Alemá que prepararan en 1951 Antonio Blanco Freijeiro e Celso Emilio Ferreiro. A figura de Hölderlin, a súa significación romántica de poeta enfermo sobre todo, símbolo dun universo que se desfai e que nos arrastra na súa desfeita (os valores do mundo clásico, as ruinas dunha divilización afundida), avivaron poderosamente a sensiblidade dalgúns dos nosos autores máis espilidos.
Visito a torre de Hölderlin coa sensación de entrar nun extraño santuario cheo de sombras, coma se nos corredores da casa, no xardín, entre as árbores do río, habitase aínda o eco da súa voz. «Ouh, rúas de Palmira! Os vosos bosques de columnas sobre o chan do deserto, que foi deles?». Contemplo o paseo de namorados á beira do Neckar e non podo evitar un estremecemento intimo. Trinta e seis anos entre estas paredes. E penso naquel carpinteiro amigo, namorado dos seus versos, que lle deu amparo. Chamábase Zimmer: Ernst Friederich Zimmer.