Nestes tempos de pensamento feble, de votalitidade absurda, de opinións moles coma manteiga da mala, a fe rexa na razón, no compromiso, na verdade, de Xesús Alonso Montero daba esperanza. Nesta época agre, onde os malos semellan gañar todas as partidas, onde a mediocridade se entroniza a base de discursos superficiais, a memoria ben armada, o argumento preciso, a palabra exacta, o dato fundamental nas verbas de Xesús alimentábanos obrigándonos a pensar que aínda era posible un mundo mellor, onde os xustos, os castigados da historia, tivesen aínda un papel de gloria.
Era enciclopédico. Non no senso banal de alguén de memoria incrible, que tamén. Era enciclopédico no senso ilustrado da palabra. Sabía o que cumpría saber, declarábase maior de idade para a liberdade e, por iso, nunca se someteu. Vendo a tanta xente que se vende por un prato de lacón con grelos, o comportamento sempre ético de Alonso era exemplo para os que nin de lonxe imos chegar nin a medio centímetro da súa grandura de xigante. E precisamente porque era así de íntegro, foi todo xenerosidade.
Coñecino aos meus 23 anos. Para min era xa un mito daquela. Coñecino, claro, escoitándoo falar nunha palestra na que en dez minutos xa me fixo entender máis literatura galega que todos os libros que lera antes. Porque era un home apaixonado que nos apaixonaba aos demais. Apaixonado polas letras, as galegas e todas aquelas que destilaban verdades; por Antonio Machado, a quen el sempre chamou Don Antonio; por Curros, pola internacional dos homes libres e liberados da opresión. Por un bo xantar con amigos. Polos doces que comemos en Lugo unha vez. Pola música. Era un gran cantor.
Xesús Alonso Montero, e non é un tópico, déixanos orfos. Non hai figura viva actual en Galicia que se lle poida achegar, nin dende un punto de vista intelectual, nin académico, nin, por suposto, ético. El sabía que toda a terra, como dixo Rosalía, é dos homes, e ese neno de Ventosela estaba aí para arrimar o ombreiro e, con todos, navegar cara un horizonte máis amable.
A cultura galega perdeu este pasado xoves un referente. Alguén en quen mirarse. Unha persoa a imitar. Non andamos sobrados de personaxes así. Coma os máis grandes, era humilde. E ría. Abofé que ría. Abofé que rimos moito con el. E xa saben o que dicía Aristóteles: quen ri é intelixente. E don Xesús era intelixente. Moito.
Na rúa Sanjurjo Badía, en Teis, a cen metros onde pasei a miña infancia, viviu unha chea de anos. Gustábame saber que el vivía alí. Unha das cousas que máis lle gorentaba era tomar café nalgunha das cafetarías, humildes, proletarias, que hai nesa rúa escura da cidade de Vigo. Hoxe alí hai un baleiro. E o recordo, para sempre, dunha bufanda roxa ao vento dun home, enteiro, que paseaba por alí cun libro debaixo do brazo.