Noutrora

Bieito Romero
Bieito Romero O SON DO AR

XUNQUEIRA DE ESPADANEDO

Representación da Santa Compaña en Lalín.
Representación da Santa Compaña en Lalín. miguel souto

Pouco antes do pasamento da miña nai, que chegou moi lúcida e brillante ata os 87 anos, graveille unha serie de vídeos referentes a historias do seu pasado cotián. Nalgúns deles contaba detalles da matanza do porco na aldea, das súas diferentes fases e do que supuña para unha familia daquel tempo dito ritual. Noutros narraba historias reais de lobos que ela mesma vivira e das que fora testemuña presencial. Noutros da procesión das ánimas que é como por estas terras ourensás de Niñodaguia se lle chamaba á máis popularmente coñecida como Santa Compaña. Tamén falaba de Merlín e de historias que a súa tía Remedios lle contaba referidas sen dúbida ao ciclo artúrico e á materia de Bretaña. Para min son narracións de grande valor porque son vivencias da miña nai que gardou na súa memoria e que veñen de moito atrás xa que ela recibiunas dos seus avós e os seus pais, co cal estámonos remontando case que ao século XVIII, xa que na súa casa foron bastante lonxevos. O mundo deu unha grande viraxe económica e social coa revolución industrial do XVIII. En Galicia tardou algo máis e nas aldeas galegas a transformación non chegou abertamente ata ben avanzado o século XX. Aínda hoxe en día habería moito do que falar. O caso é que nun deses vídeos eu pedíalle á miña nai, unha nena da posguerra española, que falara da alimentación na súa casa. Cómpre sinalar que pese a ser súa unha facenda humilde, nunca pasaron fame. Tiñan vacas, porcos, galiñas e tamén algún campo con millo mais horta con diversidade, polo tanto leite, carne, ovos, gran e vexetais variados nunca lles faltaron, así como castañas. Contaba que o almorzo xeralmente era a base de papas de millo con leite, a veces cun rustrido de roxóns e outras con manteiga de vaca e azucre. No xantar o habitual era a carne de porco, sempre patacas, ben para acompañar ou como prato principal ao que se lle podía engadir un ovo cocido e un refrito para darlle sabor, e na cea o normal era unha cunca de caldo. Isto era o habitual e cotián na vida daquela nena que quixo ser mestra e acabouse licenciando na universidade da vida. Hoxe, nun mundo radicalmente diferente cuns hábitos a veces moi cuestionables cómpre reflexionar sobre como se transformou todo en tan pouco tempo e tamén sobre a ínfima capacidade memorística que semellamos ter.