E se eu vos dixese que esta terra nosa mantén unha eterna, máxica e frutífera relación co magma do son? E se vos dixese que as xentes que habitan neste recuncho do noroeste están estreitamente xunguidas ás vetas sonoras, metálicas e líquidas subterráneas? Se vos dixese que esta terra fai que teñamos unha especial sensibilidade para gozar do pracer da escoita? Se vos dixese que ata os xordos desta terra son quen de escoitar as vibracións do seixo e do granito? Se vos dixese que as xentes de aquí son mestres da escoita aos que ninguén quere oír?... Ai! Se vos dixese, se eu vos dixese... Non me creriades.
Galicia, aínda que non o creades, déitase todas as noites con «moys», antigo vocábulo que fala da música, do soar da auga, da auga dos ríos, dos regatos, mesmo dos subterráneos. Non esquezades que regato en alemán dise «bach» (J. Sebastian Bach, recordades?). Galicia sabe do magma sonoro, da diáspora sonora, do son das campás. Das infinitas reverberacións e do eterno soar das campás. Do son do cobre esqueciámonos nós cando andabamos sobre as pedras de Compostela coa cera do social taponándonos as orellas.
Un ambiente húmido, sementado de orballo, é un medio case ideal para a propagación e para percibir con máis claridade a riqueza dos harmónicos graves do metal. Non son estes elementos, vetas sónicas fundamentais para aleitar o talento que atesouran os nosos gaiteiros e percusionistas, os nosos músicos, e mesmo os nosos poetas e escritores? Non fagades caso dos que din que a nosa música é a música das peixeiras e das lerchas; é música de percusións primitivas, tribais, pouco sofisticadas, que é música veciña das romarías populares. Si. Claro que é e ten o ritmo fronteirizo da charanga. E que? Aquí aínda hai xente que deixa ser, deixa facer, deixa obrar ao son. Aínda hai xente que cando sente que é oído toda a súa pel experimenta iso que os músicos chaman ilusións acústicas, ilusións nas que se capta como reverbera o cuarzo cando se usa para afiar unha eixada.
Sei ben que non me credes. Seino ben, compañeiros e amigos. Pero lémbrovos o que xa san Pablo nunha carta lles dicía aos membros dunha comunidade: «Volvéstesvos preguiceiros de oído» e despois atronaba: «A loita das palabras é inútil, unha catástrofe para os que escoitan». E eu insisto: aínda habitan nesta terra de bosques, montañas, rías, ríos e regatos xentes que se paran e deixan que veña lentamente a calma no medio desta continua fuxida cara a ningures, xente que abre as orellas para escoitar, para percibir. E entón escóitase o momento no que unha folla toca o chan sen facer ningún ruído: o silencio que soa. Esa xente percíbeo no seu interior como un lene tintineo.
Aquí aínda hai xente que oe ao modo dos ladróns que forzan unha pechadura coas súas ganzúas, e escoitan como salta aquela. Entre nós hainos que saben deixar fluír: deixan pasar o neboeiro por diante da xanela. Deixan que detrás dela o vento acariñe a herba e o trevo. Deixan que o sol lles quente a cabeza, a cara, os brazos, as pernas... coma se fosen xirasoles obedecendo a lei das horas do día, a lei do son da luz do día... Non fagades caso dos que non aman a gramática da nosa música, da música que soa polos camiños desta terra que canta calada. Desconfiade dos que non escoitan o doce son musical desta nosa pobre lingua. Se vos dixese que se escribo e falo nesta lingua é porque chama por min como o facía o leite nas tetas da miña nai cando era un meniño... Se eu volo dixese, seguramente non me creriades.