Tonhito de Poi: «Que hoxe esteamos vivos é un milagre»

Como a tantas bandas, á Heredeiros a pandemia tronzoulle o percorrido dun disco, Derretidos, o primeiro que publicaban en seis anos. A banda fixo da necesidade virtude e saldou unha débeda que tiñan con eles mesmos: a de facer un acústico. Ou «angústico», como o rebautizaron eles. Un concerto lle queda a esa xira e será o vindeiro 25 de novembro en A Coruña. En febreiro darán o salto a Europa.

—Que tipo de público tedes alí?

—Obviamente a manada máis potente, o groso do pelotón, son galegos que residen alí. Pero cando temos tocado por Europa ou en Nova York houbo tamén moito público local e flipan coa historia. En Londres dixéronnos que dende a época dos Sex Pistols non viran cousa semellante.

—Os Heredeiros en acústico. Quen no lo ía dicir! Como cambio o conto.

—Si, pero todo cambia tanto que hai que aprender a descansar no cambio. Como dicía a miña avoa, hai que descansar andando. E nós, desde que regresamos temos a filosofía de tocar pouco e grande. É que, mi madriña... Cando empezamos temos feito ata dobretes. Foi a loucura absoluta. Hoxe estamos vivos de milagre.

—E iso pasa factura?

—Si, como non! Aquí non hai nada gratis. De feito a nós pasounos factura e tivemos que parar. Nós, daquela non eramos conscientes do que se nos viña enriba e afrontabamos cada concerto como se fose o último da vida. A fuego! Faciamos concertos completamente ao límite das posibilidades humanas. Tamén é certo que hai que situarnos no contexto daquel momento. Nós tocabamos en Ribeira, en Cambados e sitios así, para mariñeiros, xente curtida e dura que non viña a perder o tempo.

—Hai cancións daquela época que hoxe che dá vergoña cantar?

—Si, joder, e tanto. Hai episodios enteiros da miña vida que me da vergonza recordar (ri). Eu admiro moitísimo á xente que non se arrepinte de nada. Pero se non te arrepintes, non aprendes. E si, claro, eu metín a gamba mil veces. Temas que son bos pero están mal gravados, discos que faría outra vez, guitarras con outros arranxos... Queres que che faga unha lista?

—E de letras, arrepínteste tamén?

—De moitísimas, claro que si. Pero as letras, fíxate, teñen como certa inocencia. Por exemplo, o de «morrer empalmado cunha botella na man», esa non me molesta cantala porque representa unha época. Incluso a de Non quero nada de ti, que é a letra máis salvaxe que fixemos, está escrita dentro dun contexto. Nós entendiamos que o desamor tamén merecía unha canción poderosa e con toda alma.

—É canso ser Tonhito de Poi ou alimentar o mito de Tonhito de Poi?

—Sinceramente, eu non estou alimentando nada. Xa ves, agora vou á selva amazónica e fago discos medio chamánicos. Porque é o que me pide o corpo. Non, non alimento ningún mito porque eu non creei ningún mito. Non sei se defraudarei a moita xente con isto (ri), pero esa é a realidade. Por non ter, nin sequera teño nome artístico. Tonhito de Poi é como me chamaban de pequeno na aldea. E iso foi o que mantiven. É como navegar, ti tes un rumbo e é o que hai que seguir. E o meu, iso si, é ser unha estrela do rock brutal porque sempre admirei a músicos que acadaron esa transcendencia, tipo Bob Marley, Jimi Hendrix, Jim Morrison...

—Todos os que me dis morreron moi novos.

—E que queres que lle faga? (ri) Foi xente da súa época, como nós fomos da nosa. Para min son artistas inspiradores porque abriron unha senda impresionante.

—Tamén Heredeiros da Crus abriron unha senda impresionante.

—Está ben que o vexas así. A ver, ti cando es un explorador vas co machete e abres camiño, ás veces incluso sen saber a onde vas. Despois, se outros veñen detrás... Pero tamén nós fomos detrás doutros grupos galegos como Siniestro Total ou Los Suaves. Mi madriña! Eu a primeira vez que vin a Los Suaves entrei en shock. Foi na Golden Fish, en Boiro. Aínda teño un cacho da camiseta de Yosi que lle collín cos dentes cando se tirou ao público.

—Dicíalle hai uns días Fran Velo a Tito Lesende que as letras de Heredeiros parecían escandalosas... ata que chegaron as do reguetón ou as do trap.

—Totalmente. Pero bueno, é como cando as nosas nais se horrorizaban cando nós escoitabamos a La Polla Records. Non pasa nada, está ben. Igual deron peor exemplo as Spice Girls.

—Hai quince días realizáchedes na Estrada o voso único concerto en formato eléctrico deste ano. Cales foron as sensacións?

—Ah, brutais! Volver ver a xente diante do palco, volver tocar con caña... Apetecíanos moitísimo. É que un concerto é compartir. Non existe esa dualidade grupo-público. É todo unha comuñón. E, claro, se ti mutilas ao público, se ti o reprimes, a xente non pode contribuír a que ese lume prenda con forza. E como se a nós nos baixan o volume dos amplis. Ostras!, non podemos transmitir o mesmo.

—Case todos os compoñentes de Heredeiros (ti, Javi Maneiro, Tucho, Fran…) mantedes ao mesmo tempo outros proxectos musicais alternativos, o cal non deixa de ser curioso porque temos a experiencia de que en moitas ocasións a coexistencia de proxectos persoais acabou por rachar o grupo matriz.

—Pois mira, no noso caso é precisamente o feito de ter proxectos alternativos o que nos permite manter Heredeiros. Se non, posiblemente, asfixiariámosnos. Os proxectos en solitario dannos unha válvula de escape e permítennos investigar para facer incluso máis grandes a Heredeiros. E se Heredeiros están agora mesmo máis fortes e máis unidos que nunca, e pódoche asegurar que é así, é precisamente por ter esas válvulas de escape. Da mesma maneira que cando empeza un grupo iso sería contraproducente, chegado un momento convértese en necesario. É que todo cambia. De nada serve que nos aferremos a ter regras e relixións para descansar, para buscar que non haxa cambio onde todo cambia. Iso o único que fai é converternos en monstros.

—Ademais do teu proxecto musical persoal, tamén exerces profesionalmente como guionista. Como leva o de estar na sombra unha figura con tanta presenza e visibilidade como a de Tonhito de Poi?

—Levo traballando de guionista case ininterrompidamente dende o ano 94, así que podo dicir que é o meu traballo máis potente. E lévase moi ben. De feito, se algunha vez saín en pantalla e din a cara, por exemplo en Rías Baixas ou en Tardes con Ana, foi por unha necesidade imperiosa, porque non aparecía un actor ou faltaba un colaborador. Roberto Vilar, para quen escribín moitísimo, tanto para Os Tonechos como para Land Rober, sempre me dicía «ti realmente só podes ser guionista», como dicindo o outro que fas non está tan ben como os guións.

—É igual de gratificante?

—Totalmente. A min encántame escribir guións. Eu non lle vexo tanta diferencia a escribir para min ou para os demais.

—Onde se esconde Tonhito de Poi a día de hoxe?

—E que non hai onde esconderse. Supoño que me preguntas por onde está o meu refuxio do guerreiro.

—Si, algo así.

—Podía dicirche que eu vou esconderme á selva amazónica, pero realmente alí vou a expoñerme, porque cando chego a esas cerimonias sempre me din «a ver que es ti agora aquí, dentro da verdade». Ou sexa que vaste abrir en canal. Podo esconderme no monte cando me paso dous ou tres días por aí, pola Curota, durmindo ao raso, comendo moras e bebendo auga das fontes? Pois tampouco. Ao contrario, é cando máis se me ven as miñas debilidades. É que non hai onde esconderse. Non hai.

 

A CORUÑA PALEXCO (CICLO PORTO MARESÍA) XOVES 25. 21.00 H. DENDE 17 EUROS

 

 

---

---

---