A escritora brasileira de orixe galega, premio Príncipe de Asturias das Letras e eterna candidata ao Nobel, fala de Cotobade, terra dos seus avós e espazo mítico da súa literatura
10 ago 2006 . Actualizado a las 07:00 h.O FOGO, que queima Cotobade, espállase polo meu corpo. Non hai alivio para a dor que sinto. No Rio de Janeiro, tan distante de Galicia, padezo e son inoperante. ¿Quen son fronte ás chamas que teiman en expandirse como se o inferno teolóxico estivese agora situado en Cotobade, centro sagrado das trece aldeas máxicas que me poboaran a infancia? Repaso na memoria a paisaxe de Cotobade. As casas de pedra, as veigas, os camiños ásperos. Un universo que preservo nas gabetas secretas do amor. Nestas horas desconsoladas, a memoria reforza a materia concreta e transcendente de Cotobade que repousa no corazón. A retina garda o que equivale a fotos, a filmes, a documentos. Ningún incendio pode roubar pedazo pequeno que sexa da terra amada. Ou facernos crer que non doe ver este pequeno territorio subxugado polas labaradas. As chamas, crueis e brillantes, avanzan, porén, sen piedade. Envolven Borela, terra do pai, Carballedo, terra dos avós, xa non sei por onde máis andan. As noticias chéganme polo teléfono. O fogo é veloz, sistemático, implacable, indiferente aos lamentos colectivos. E, en canto se apresura, irradia unha luz exaltada que cega os ollos e o corazón. Só que as súas labaradas, con total desprezo ás nocións de distancia, cruzaran o Atlántico e xa se encontran á beira da miña casa, de onde contemplo as augas límpidas da Lagoa. Estas augas cariocas que de nada serven, non salvan Cotobade da catástrofe. No escritorio da mesa onde escribo, observo o cadro que retrata a ponte e a capeliña de Borela, ambas motivos iniciais do meu amor por Galicia. Bastoume velas por primeira vez naquel novembro frío e chuvioso para namorarme de cada detalle, aínda que non soubese, entón, o significado de estar alí na Galicia da que a familia afirmaba que procediamos todos. Sentín de inmediato o fardo dun amor ao que xamais renunciaría. Xa que Galicia, tendo invadido as miñas vísceras e imaxinación, tornouse para a miña narrativa mito, utopía, quimera. O territorio de promisión que o fogo se propón eliminar da miña alma, como se eu lle tivese concedido o poder de arrebatar da memoria materia tan esencial. Este cadro, coa capela e a ponte en esmalte, foime ofrecido no 2005, cando Cotobade nunha fermosa cerimonia me honrou co título de Filla Adoptiva. Unha homenaxe tan emotiva, para min e os meus mortos, que me pareceu estar recibindo este premio directamente das mans dun deus disposto a repartir sinecuras entre os humanos co pretexto de volvelos compasivos e xenerosos. Para que aconchegasen no peito aquel sentimento de vitoria oriúndo da honra e do mérito. Este Cotobade, ao que agora me refiro, ten o destino atado ao lume, arde. O propio Pé da Múa, que cantei nos libros, nos discursos, en certas reflexións, está presto a desaparecer. Aquel monte que na infancia, sempre ao alcance da vista, comparei ao Everest. Cantas veces, ao vencer os seus camiños, tiña a ilusión de estar dando inicio a unha aventura inesquecible. Hoxe acordei coa noticia do incendio. E aínda agora non sei a quen pedir socorro senón a toda Galicia, aos meus amigos españois. O fogo avanza, trae o desacougo. A traxedia ensombrece a nosa sensibilidade. Pero as súas chamas, que nos desafían, esperan que eu esqueza a terra onde fun tan feliz. E que me despreocupe de Cotobade, entregada á dor. Como se o seu abatido pobo, que no pasado enviou fillos valentes ás Américas, confiado en que retornarían un día, fose incapaz de reaccionar, aceptase a acción do fogo presto a eliminar Cotobade do mapa. Do mapa da historia, da memoria, do corazón. Mais os galegos prepáranse para reconstruír Cotobade, para restaurarlle a paisaxe sagrada. Mesmo que tal tarefa esixa sacrificios, protestas, longas batallas cívicas. Non nos ha faltar o que se intitula esperanza ou amor, o repertorio en fin das lendas e das narrativas. Todo o que se encontra aloxado no espírito humano. O fogo non pasará. Cotobade ha de resistir. E o que as chamas acaso consumisen, nós poñerémolo de pé. Ao prezo que sexa.