Se tivera que elexir un Gaiás simbólico na cidade sería a praza do Ferro
10 abr 2011 . Actualizado a las 06:00 h.«No que se poden asemellar política e literatura é na ficción que existe ás veces»
Facendo honra ao cargo chega á entrevista cargado de libros e cunha garabata estampada con letras. O director xeral do Libro naceu Francisco López Rodríguez pero converteuse en Paco López- Barxas ao facerse xornalista e escritor. A historia do cambio de nome merecería un conto, xénero que ten cultivado. Estudando en Madrid viu que o seu era o nome do último clasificado da Volta Ciclista. Ese día riu a casualidade. Pero cando pouco despois leu na prensa sobre a detención do violador do ensanche, Francisco López tamén, pensou que era boa idea buscar un nome artístico. E inspirouse en Ponte Barxas, onde naceu en 1952. «O que me fixo cambiar foi unha pura anécdota pero nese intre pensei: cando escriba, voume vincular máis á miña terra».
-Ten o despacho na Cidade da Cultura. ¿Non se perde?
-Un, en semellante grandeza arquitectónica, é case insignificante. É un privilexio.
-¿Que acabará sendo a Cidade da Cultura?
-Gustaríame que os contidos chegasen a ter o nivel de grandeza que ten a arquitectura.
-¿Que recuncho de Ourense sería unha «cidade da cultura»?
-Onde máis a gusto me atopo (e non digo a que máis me guste, aínda que tamén sexa así) é a praza do Ferro. A paisaxe pétrea desa zona me chega moi dentro. Non só pola propia xeografía dese Ourense céntrico senón tamén polo rastro que ten de persoeiros como Otero Pedrayo, Cuevillas, Xaquín Lorenzo...
-¿É necesaria outra Xeración Nós? Ou máis ben, ¿é posible?
-O nivel foi tan alto que non digo que sexa imposible pero si difícil. Naquel momento tomouse conciencia da identidade. É importante que se manteña ese espírito, que as institucións culturais non esquezan ao país. Ás veces perdémonos noutras liortas, sobre todo políticas. Entón, con todas as diferenzas, había unha unión pola cultura do país. Podían ser ideoloxicamente distintos no galeguismo pero estaba Galicia por riba de todo. A min díxomo Xocas nunha entrevista: «Galicia está por riba de calquera programa político». Gustaríame que fose así.
-Pero non o está sendo.
-Pero me gustaría que fose.
-Ourense, Atenas de Galicia. ¿Nostalxia, realidade ou tópico?
-Creo que xa se converteu nun tópico e os tópicos non me gustan (tampouco os dogmas). Pero está claro que Ourense como cidade de vangarda cultural pilotada nos anos vinte pola Xeración Nós é algo irrefutable. Pero as Atenas de Galicia estaban tamén noutros sitios, como no exterior. Oxalá puideramos seguir presumindo diso.
-¿Hai un deterioro na capacidade literaria da provincia?
-Hai moito nivel da provincia. Desde os novos ata os vellos. E xente ca que aínda non se fixo xustiza. Moitos dos máis destacados homes das letras e das artes de Galicia son ourensáns.
-¿Cales serían os referentes?
-Non me gustaría poñer nomes... Pero citaría a Pura Vázquez, Marcos Valcárcel, Víctor Campio, Chus Pato, Luis G. Tosar ou Xosé Carlos Caneiro. Entre outros.
-Un dos seus obxectivos na Xunta é divulgar a cultura. ¿Son bos tempos vendo o que vemos por exemplo en televisión? ¿Cal é o «pan e circo» actual»?
-Son optimista nese sentido. Hai ese circo que algúns medios de comunicación procuran alimentar. Se debe a que hai espectadores que desexan ver iso. Para as empresas, nunha situación de crise e competencia tremenda, son rendibles eses produtos de usar e tirar. Pero creo que iso non define á totalidade. A nosa responsabilidade é fomentar a cultura. É verdade que non son bos momentos para a lírica desde o punto de vista económico, tendo que loitar cas dificultades sociais. A cultura é unha necesidade básica, alimenta o espírito, pero non se pode ler un libro con fame.
-¿É difícil a divulgación nunha provincia como Ourense, coa poboación tan dispersa?
-Debemos pensar noutros formatos para facilitar o acceso á cultura. É algo que tamén se está vendo na reconversión do sector do libro. O papel non vai desaparecer. Irase acomodando aos distintos soportes.
-¿Ten libro electrónico?
-Desde fai pouco. Hai que experimentar as facilidades que ofrece a tecnoloxía pero recoñezo a miña debilidade polo libro tradicional.
-Escribiu moita crítica literaria. Faga unha da seguinte novela: lugar, Ourense; ano, 2011; protagonistas, José Luis Baltar, Pachi Vázquez...
-Literariamente ten pouco. No que se poden asemellar política e literatura é na ficción que existe ás veces nas dúas. Respecto aos protagonistas, o primeiro é moito máis que un político; o segundo é un político máis.
-Pregunta tópica pero xustificada para un director xeral do Libro. ¿Os últimos libros que leu?
-Conversa ultramarina, de Lois Pereiro; Cabalo de ouros, de Víctor Freixanes; tamén El país de las mujeres de Gioconda Belli.
«Gustaríame que Galicia estivera por riba das diferencias ideolóxicas»