María López Sández, escritora: «A paisaxe define a nosa identidade»

Gañadora de varios premios de ensaio e novela, a autora lucense ultima xa unha obra sobre a pandemia de covid-19


Se a María López Sández, (Lugo, 1973) se lle pregunta cando empezou a escribir, di que as primeiras lembranzas son de cando tiña oito anos. Despois, precisa que a primeira obra publicada é do 2008, Paisaxe e nación, que foi premio Ramón Piñeiro de ensaio no 2007. No 2012 publicou a súa primeira novela, A forma das nubes, que foi premio narrativa breve Repsol dese ano. No 2014 quedou finalista do premio de novela por entregas de La Voz de Galicia con O faro escuro, unha novela de intriga baseada en Galicia e publicada no 2015, que se usa en moitos centros educativos. Hai dous meses saíu a súa última novela, A noite da deusa, finalista no premio Raíña Lupa da Deputación da Coruña no 2019. E mentres tanto, esta filóloga e nai de dous fillos, dá clase en secundaria e na USC como profesora asociada.

-Doce anos despois de publicar o ensaio Paisaxe e nación, aínda se fala del e segue no mercado. ¿Que conta nesa obra que segue interesando a pesar do tempo?

-Analiza como se foi describindo a paisaxe galega por parte de escritores clave da nosa historia literaria, e como esa paisaxe se converteu nun dos símbolos da nación, case ao par da lingua galega. Estudei esa importancia que ten a paisaxe para nós, para o concepto que temos de nós mesmos como galegos. Porque a paisaxe define a nosa identidade, por dicilo brevemente. A lingua é unha das condicións simbólicas dos galegos, pero a paisaxe está aí case á par. Despois, a obra tamén serviu para homenaxear a grandes escritores galegos da xeración Galaxia dos 50, como Ramón Piñeiro ou Celestino Fernández de La Vega, por certo moi vinculados e afincados en Lugo.

-Así que podería dicirse que coa lingua e a paisaxe xa case temos o ADN dun galego.

-Hai un imaxinario do que constitúe ser galego, e a paisaxe, o vencello co territorio, o noso modo de relacionarnos con el e de percibilo, é moi importante. A xeito de anécdota, un técnico turístico contaba nunha conferencia o que ocorreu cando se fixo unha campaña turística de Galicia baseada en imaxes de paisaxes. Aparecían casas rurais rodeadas de eucaliptos, e houbo moitas chamadas de protesta de galegos queixándose desa imaxe que se proxectaba de Galicia. Agora hai esas outras imaxes como a da campaña Gárdasme o segredo, na que aparece esa paisaxe misteriosa chea de fragas e de soutos, de carballos centenarios e de ríos; que é esa imaxe tipo que se foi construíndo ao fío do discurso literario e que segue tendo moito peso, aínda que a Galicia rural pois... en grande medida xa non é así.

-Xa non queda moito desa Galicia na realidade.

-Segue a haber. En Lugo por exemplo, máis que noutras zonas. Sempre que fago o percorrido dende Santiago, percibo aínda todo o entorno de Lugo moito mellor conservado que por exemplo o de Santiago. Niso temos aínda unha vantaxe que, se sabemos conservar, teremos a sorte dunha contorna de Lugo realmente fermosa para o futuro.

-Esa querenza pola paisaxe tamén se percibe nas súas novelas, que é o que máis escribe nos últimos tempos.

-Pois si, porque por exemplo tamén está na última novela, A noite da deusa, onde aparecen os teixos, os bidueiros, e hai unha liña de ecofeminismo no relato que fai moi presentes a natureza e as árbores. É unha trama fantástica con tensión, pero que agocha ideas potentes como feminismo e ecofeminismo.

-¿E agora volta ao ensaio cun libro sobre a pandemia?

-Pois si. A idea xurdiu por unha colaboración cun fotoxornalista que está facendo un seguimento fotográfico da pandemia, e acordamos colaborar combinando texto e imaxe. Empezamos a darlle voltas e xa está rematado e leva por título Illados. Diario da pandemia. É un libro que ten un fío discursivo sobre oito grandes emocións ou ideas ligadas á pandemia como son o baleiro que xera nas cidades, o medo, a loita, tamén historias de camioneiros, e a historia dun circo confinado, os afectos, os reencontros e a vida.

-Pois vai ser un dos primeiros libros sobre o covid-19.

-Está habendo xa algo. Por exemplo o filósofo Zizek xa acaba de publicar un ensaio sobre a pandemia que, de feito, xa se traduciu ao galego, e creo que aínda hai algún mais que agora non lembro.

-Ensaio, novela negra, intimista, infantil...

-Son rexistros diferentes para públicos diferentes: hai a quen lle encantou o ensaio sobre a paisaxe e mo segue recordando; hai quen le una novela intimista, e a outros agradoulles a novela negra. Agora, A noite da deusa pode gustar a público adulto, que goce do xénero fantástico, e tamén ao público xuvenil. A min gústame ese tipo de xénero fantástico que permite conxugar ideas, como o ben, o mal, a luz. Ese é un dos segredos de O señor dos aneis, que tamén acostuma gustar nas idades xuvenís.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
7 votos
Comentarios

María López Sández, escritora: «A paisaxe define a nosa identidade»